Halos magkakapareho ang unang tatlong buwan ng bawat taong dumarating sa Espanya. Naiipon sa telepono ang sampu o labindalawang numero, sinasabi ng bawat kakilala na “marami namang trabaho, kailangan lang hanapin”, at maghapong nagpapabalik-balik ang tao para sa gabi ay umuwi sa kuwarto na walang dala. Tapos isang araw ay may magsasabing kailangan ng tao sa ganoong lugar, at makakakuha ng trabaho — mababa ang sweldo, mahaba ang oras, at walang kahit anong papel.
Nasisira ang siklong ito sa dalawang bagay: wika at impormasyon. Lahat ng iba ay dumarating pagkatapos nito.
Unang katotohanan: ang wika ang pinakamalaking hagdan
Sa Espanya ay hindi sapat ang Ingles. Ilang buwan bago ito matanggap ng mga tao, at mahal ang halaga ng mga buwang iyon. Habang mas maaga mong natutunan ang Espanyol, mas maaga kang makakaalis sa antas kung saan ang natitira na lang para sa iyo ay ang trabahong hindi nangangailangan ng pagsasalita. At pantay itong nalalapat sa may degree at sa manggagawa — marahil ay mas lalo sa may degree, dahil ang buong kakayahan niya ay nananatili lamang sa papel kung wala ang wika.
Ang magandang balita ay hindi ito nagkakahalaga ng pera. Ang mga munisipyo, ang Cruz Roja (Red Cross) at maraming lokal na organisasyon ay nagpapatakbo ng libreng klase. Ang isang oras bawat araw na inilalaan sa wika ang pinakamalaki ang kita na pamumuhunan sa Espanya, at ito lang ang tanging isa kung saan walang humihingi sa iyo ng komisyon.
Saan ba talaga maghahanap ng trabaho
Ang pinakamalaking online na pinto ay ang InfoJobs; patakbuhin ito kasabay ng Indeed. Para sa maliliit na trabaho, tingnan ang Milanuncios, at para sa trabaho sa restaurant o tindahan ay ang Jobtoday, na ginawa mismo para doon. Ang tunay na larangan ng mga trabahong pang-opisina at propesyonal ay ang LinkedIn — kung ganoon ang uri ng iyong pinag-aralan, gawin ang profile sa Espanyol, hindi sa Ingles.
Ang ahensiyang pang-estado na SEPE at ang tanggapan ng trabaho ng iyong probinsiya ay hindi lamang nagbibigay ng listahan ng mga trabaho; pagkatapos ng pagpaparehistro ay makakakuha ka rin ng akses sa mga libreng training course. Maraming tao ang nakatira sa Espanya nang maraming taon pero kailanman ay hindi nakapunta sa tanggapang ito, at sila rin ang mga taong nagbabayad kalaunan sa isang pribadong institusyon para matuto ng kasanayan.
Ang pinakamabilis na pinto ay karaniwang ang ETT, ang mga ahensiya ng pansamantalang pagkuha ng manggagawa — Randstad, Adecco, Manpower at mga katulad nila. Karamihan sa trabaho sa pabrika, bodega at sa panahon ng season ay lumalabas dito. Isang bagay ang tandaan: libre ang pagpaparehistro sa mga ito. Ang ahensiyang humihingi ng bayad sa pagpaparehistro ay hindi ahensiya, negosyo iyon ng panloloko.
Tapos ay ang komunidad. Ang totoo, karamihan sa mga bagong dating ay nakakakuha ng unang trabaho sa pamamagitan ng kakilala, at katangahan ang itanggi ito. Pero pantay ding totoo na nangyayari rin ang pagsasamantala sa loob mismo ng komunidad, at ang taong naloko ng sarili niyang kababayan ay hindi na nakakapagreklamo. Bago magsimulang magtrabaho, ipabigkas ang sweldo at ang oras mula mismo sa bibig — hindi dapat ituring na kahiya-hiya ang tanong na ito kahit magkamag-anak kayo.
Ang pana-panahong trabaho naman ay isang tunay na oportunidad: ang strawberry ng Huelva, ang prutas ng Lleida, ang olibo ng Jaén. Sa mga buwan ng season ay talagang kailangan dito ng mga tao. Bago pumunta, isang bagay lang ang siguraduhing itanong — saan at sa anong kalagayan ang tirahan. Walang saysay ang pagtatanong nito pagkatapos.
Kung may pinag-aralan ka, huwag hayaang masayang ang degree
Sa mga regulated na propesyon tulad ng doktor, inhinyero, guro at iba pang katulad, ang banyagang degree ay isang piraso lamang ng papel hangga’t hindi ito opisyal na kinikilala — Homologación. Mabagal ang prosesong ito, minsan ay napakabagal. Kaya simulan ito agad pagdating at ipagpatuloy ang buhay nang hindi hinihintay na matapos ito.
Ang sektor ng IT at digital ang eksepsiyon dito. Sa Barcelona at Madrid ay may mga tech company kung saan Ingles ang wika ng trabaho — ito halos ang tanging sektor kung saan makakapagsimula ka kahit hindi mo pa natututunan ang Espanyol.
At isang bagay para sa mga taong ginugugol ang unang taon sa labas ng sariling larangan. Hindi kahihiyan ang magtrabaho sa restaurant o mag-shift sa bodega; nagbibigay ito sa iyo ng pagkain at ng pang-upa. Ang kahihiyan ay kung mapagod ang tao at umupo na lang, at huminto ang gawain sa wika at sa pagpapakilala ng degree. Ang mga taong nakakabalik sa sariling larangan ay iyon mismong mga hindi pinatigil ang dalawang gawaing ito kahit sa mahirap na taon.
Kapag nasa kamay mo na ang kontrata, ano ang titingnan
Walang lugar dito ang damdamin, pagtsek lamang. Bago magsimulang magtrabaho, tingnan ang apat na bagay na ito:
- Dapat nakasulat ang kontrata, at malinaw na nakalagay dito ang sweldo, oras, tagal at uri ng trabaho. Ang napagkasunduan sa salita lamang ay walang nakakaalala sa bandang huli.
- Alta en la Seguridad Social — ito ang tunay na mahalaga, ibig sabihin ay nairehistro ka ng amo sa social security. At huwag itong paniwalaan dahil lamang may nagsabi: kunin mo mismo ang ulat ng vida laboral at tingnan kung nakarehistro ka nga o hindi.
- Labag sa batas ang kontratang mas mababa sa minimum na sweldo (SMI) — kahit pa pumayag ka mismo. Hindi binabago ng iyong pagpayag ang batas.
- Dapat kang makatanggap ng resibo ng sweldo (nómina) bawat buwan. Huwag itapon ang mga resibong ito; sa panahon ng aplikasyon at pag-renew ng papeles, ito ang iyong pinakamatibay na dokumento.
Para sa mga wala pang papeles — kailangang magsabi ng totoo dito
Ayon sa batas ay hindi pinapayagan ang magtrabaho nang walang work permit, at hindi namin sasabihing pinapayagan. Pero totoo rin na maraming tao ang ginagawa ito dahil sa kagipitan, at ang pinaka-kailangan nilang malaman ay kung aling mga karapatan nila ang hindi nakasalalay sa papeles.
Ang pinakamahalagang bagay ay ito: hindi nakasalalay sa papeles ang mga karapatan ng manggagawa. Krimen din sa Espanya ang magpatrabaho sa isang tao at hindi siya bayaran, at dinidinig ng mga korte ang paghahabol sa sahod ng manggagawang walang papeles. Basahin muli ang pangungusap na ito, dahil sa iisang bagay na ito nakatayo ang buong pagsasamantala. Ang among kumakain ng iyong pagod ay kumakain lamang sa haka-hakang hindi mo ito alam.
At tungkol sa among nagbabanta na “kapag nagreklamo ka ay ipapahuli kita” — dapat mong malaman na may mga daan sa batas patungo sa proteksiyon at maging sa tirahan para sa mga biktima ng malubhang pagsasamantala o human trafficking na nakikipagtulungan. Huwag lumaban nang mag-isa: kausapin ang isang NGO o isang unyon. Ang CCOO at ang UGT ay parehong may hiwalay na help desk para sa mga migrante, libre ang payo, at hindi sila umuupo para hingan ka ng pagsusulit tungkol sa iyong papeles.
Habang nangyayari ito, patuloy na mangalap ng ebidensiya — mga mensahe ng amo, oras ng shift, litrato ng lugar ng trabaho, anumang bagay na may petsa. Ngayon ay mukha itong walang silbi; bukas ay ito ang gagamitin sa paghahabol ng sahod o sa aplikasyon para sa Arraigo Sociolaboral.
At panatilihing nakatuon ang paningin sa hantungang maabot mo sa lalong madaling panahon ang legal na kontrata. Sa Espanya ay bumubukas ang daan ng Arraigo pagkatapos ng dalawang taong tuloy-tuloy na paninirahan, at binubuksan para sa iyo ang pintong iyon ng among magbibigay ng tunay na kontratang dalawampung oras kada linggo. Nasa aming artikulo tungkol sa Arraigo ang mga detalye, at ang pagbabasa nito ang magiging pinakakapaki-pakinabang na gawain sa buong pahinang ito.
Ang usapin ng mga delivery app
Ang pag-upa ng account ng ibang tao sa mga app tulad ng Glovo ay naging karaniwan na sa ating mga komunidad, at madalas itong ipinapaliwanag na parang isang matalinong ayos. Linawin natin ang kuwenta. Kinukuha ng may-ari ng account ang malaking bahagi ng iyong kita. Kung magkaroon ng aksidente sa kalsada, ang insurance ay wala sa iyong pangalan — ibig sabihin, sa araw na pinakakailangan mo ito, wala ka sa papel. At kapag nahuli ay isinasara ang account, at pagkatapos noon ay wala ka nang trabaho at wala na rin ang perang ibinayad mo sa upa.
Nauunawaan namin ang pansamantalang kagipitan. Huwag lang itong gawing hantungan.
CV — maliit na gawain, pero gawin itong tama
Sa Espanya ay isang pahina lamang ang CV at nasa Espanyol. Ipinagagawa ito nang libre ng tanggapan ng trabaho ng munisipyo at ng maraming NGO, kaya hindi kailangang gumastos dito. Dapat malinaw na nakasulat dito ang numero ng telepono, ang lungsod, at ang trabahong talagang alam mong gawin. Ang pagsulat ng “kaya ko ang lahat ng klase ng trabaho” ay hindi kailanman nagpatawag ng telepono; ang “dalawang taong welding, may driver’s license” ay nagpapatawag.
At ang huling bagay, na pinakamaikli at pinakamahalaga: ang anumang trabahong nakuha sa WhatsApp na humihingi ng paunang bayad ay isandaang porsiyentong panloloko. Walang eksepsiyon dito. Ang nagbibigay ng trabaho ay nagbabayad sa iyo, hindi kumukuha sa iyo.
Itago ang mga link na ito
- Pambansang ahensiya ng trabaho: sepe.es
- Social security at ang ulat ng vida laboral: seg-social.es
- Mga serbisyo ng unyong CCOO para sa mga migrante: ccoo.es
- Unyong UGT: ugt.es
Ang sulating ito ay para sa pangkalahatang gabay at hindi ito dapat ituring na legal na payo. Sa mga usapin ng sahod, kontrata at papeles ay magkakaiba ang detalye ng bawat kaso — ipakita mismo ang iyong kalagayan sa unyon sa iyong lungsod, sa isang NGO o sa isang abogado, at patunayan ang mga kondisyon mula sa opisyal na website.
